Hristiyanlıkta
Oruç - Nasıl Oruç Tutulur?
I. BÖLÜM
Hıristiyanlıkta oruç genelde yılın belirli ayı için konmuş bir ibadet biçimi
değildir. Kiliselerin ibadet takvimlerinde cemaati teşvik ve bir hatırlatma
olarak oruç dönemleri yer almasına karşın imanlılar diledikleri zaman oruç
tutabilirler.
Orucu; kişinin kendini alçaltarak ruhsal olanı aramak için yiyecek ve içecek
şeylerden belirli bir süre uzak durması olarak tanımlamamız mümkündür. Oruçta
esas olan; kişinin gurunun kırılması, günahlılığının farkında olarak pişmanlık
duyup tövbe etmesidir. Kişi oruç dönemi boyunca bütün aklı, bütün gücü ve bütün
kalbiyle Tanrı’yı aramaya yönelir. Genelde Kutsal Kitap’ta oruç bahsinin geçtiği
yerlerde dua, yakarış ve Tanrı’yı aramaktan bahsedilir.
Kutsal Kitap oruçtan bahsettiği zaman duaya her zamankinden daha fazla vakit
ayırmamızı bekler. Oruç; yalnızca aç kalarak yine günlük işlerimizi aynen
yapmaya devam ederek geçirdiğimiz dini bir zorunluluk ya da yük değildir.
Kutsal Kitabın İşaya 58. bölümü Tanrı’nın oruç için olan isteği hakkında bize
yeterli bilgi verir:
1 Yüksek sesle çağır, esirgeme, sesini boru gibi yükselt, ve kavmıma
günahlarını, ve Yakup evine suçlarını bildir. 2Halbuki her gün beni arıyorlar,
ve yollarımı bilmekten hoşlanıyorlar; adalet etmiş ve Allah’ın hükümlerini
bırakmamış bir millet gibi benden doğru hükümler soruyorlar; Allah’a
yaklaşmaktan hoşlanıyorlar. 3Niçin oruç tuttuk da görmiyorsun? Canımızı
alçalttık da bilmiyorsun? diyorlar. İşte siz orucunuz gününde işinizin
peşindesiniz, ve bütün işçilerinizi sıkıştırırsınız.
4İşte siz kavga ve çekişme için, ve kötülük yumruğu ile vurmak için oruç
tutuyorsunuz; bugün öyle oruç tutmuyorsunuz ki, yüksek yerde sesinizi
işittiresiniz. 5Benim seçtiğim oruç, insanın canını alçaltacağı gün, böyle mi
olur? Saz gibi başını iğmek, ve altına çul ve kül sermek mi? buna mı oruç, ve
Rabbe makbul gün, diyorsun? 6Kötülük zincirlerini açmak, boyunduruk bağlarını
çözmek, ve ezilmiş olanları hür olarak koyvermek, ve her boyunduruğu kırmak,
benim seçtiğim oruç bu değil mi? 7Kendi ekmeğini aç olanla paylaşmak, ve yurtsuz
düşkünleri kendi evine getirmek, ve çıplağı görünce üstünü örtmek, ve kendi
etinden olandan kaçınmamak değil mi?
8O zaman ışığın tan gibi doğar, ve yaran çabuk et sürer, ve senin önünden kendi
salahın yürür; Rab’bin izzeti dümdarın olur. 9 O zaman imdada çağıracaksın, ve
Rab cevap verecek; feryat edeceksin, ve: işte buradayım, diyecek.
Eğer boyunduruğu, parmak uzatmağı, ve fesat söylemeği ortanızdan kaldırırsan;
10ve canının çektiği şeyi aç olana verirsen, ve alçaltılmış canı doyurursan; o
zaman karanlık içinde ışığın doğacak, ve koyu karanlığın öğle vakti gibi olacak;
11ve daima Rab sana yol gösterecek, ve kurak yerlerde senin canını doyuracak, ve
kemiklerini kuvvetlendirecek; ve sulanmış bir bahçe gibi, ve suları yalancı
olmayan bir kaynak gibi olacaksın 12Ve senden çıkacak olanlar eski harebeleri
bina edecekler; çok nesillerin temellerini dikeceksin; ve sana: Gedik kapatan,
Memlekette oturulsun diye yolları eski haline koyan, denilecek.
13Mukaddes günümde dilediğini yaparak Sebt gününü ayak altına almazsan; ve Sebt
gününe ferah gün, Rabbin mukaddes gününe izzetli gün dersen; ve kendi yollarında
yürümeyerek, kendi zevkini bulmayarak, ve kendi sözlerini söylemiyerek o güne
izzet verirsen; 14 o zaman zevkini Rabde bulursun; ve seni dünyanın yüksek
yerleri üzerine bindiririm; ve atan Yakubun mirasını sana yediririm; çünkü
Rabbin ağzı söyledi.
Birinci ayete baktığımız zaman Tanrı, kendi halkının günah ve suçlarını
bilmesini istiyor. Dindar bir şekilde Kutsal Yasanın gereklerini yerine getiren,
oruç tutan ama yürekte hiçbir değişim yaşamayan, kendi günahlarının farkında
olamayan, kendinde değişmesi gerekenleri fark etmeyen bir halk Tanrı’yı hoşnut
edemiyordu.
Demek ki orucun tanımını yaparken kendi günah ve hatalarının farkında olmak
diyebiliriz. Halkın ruhen yüreklerinde isyan ve itaatsizlik vardı. Orucu bir
askeri kural gibi yerine getiriyorlardı. Böylece yürekten kaynaklanan kötü
düşünceler onları oruca rağmen kirli tutmaktaydı. Aç kalmak dışında dünyasal
alışkanlıklarının ve tutkularının onları yönlendirdiği her şeyi yapıyorlardı.
2-3 ayetlerine baktığımız zaman sözde tuttukları bu oruç ile kendilerini doğru
görmeye başlıyor, Tanrı’ya bu neden böyle oldu, neden benim başıma şu iş geldi
gibi sorularla adeta hesap sormaktaydılar. Bu gurur ile ‘Niçin oruç tuttuk da
görmüyorsun? Canımızı alçalttık da bilmiyorsun?’ diyecek kadar Tanrı’ya karşı
küstah bir tavır takınmışlardı[1].
Sanki Tanrı onların oruç tutmasına muhtaçmış gibi Tanrı’dan bir karşılık
vermesini bekliyorlardı. Kendileri yaptıkları bu işin karşılığında Tanrı’nın
onlara bir şeyler verme zorunluluğu varmışçasına Tanrı’dan hesap soruyorlardı.
Oysa Tanrı bizlerin oruç tutmasına ihtiyaç duymuyor. Oruç bizim içindir, orucu
Tanrı için değil öncelikle kendimiz için tutuyoruz. Çünkü değişmesi gereken
bizizdir, Tanrı değil. Değişmesi gereken bizim hayatımızdır, değişmesi gereken
bizim yüreğimizdir. Bizler oruç tutunca Tanrı bir şeyler kazanmış olmuyor ki,
tutmadığımız zamanlarda Tanrı bir şeyler kaybetmiş olsun. Demek ki, oruçta diğer
bir esas ise; gururumuzu farketmek ve bunun kırılmasına çalışmaktır. Ayetimiz
‘orucunuz gününde işinizin peşindesiniz, ve bütün işçilerinizi sıkıştırırsınız’
demektedir. Oruç tutarken kavga eden, çekişen, ve işçilerini sıkıştıran, kötülük
ve hile yollarından ayrılmayan insanlar kendi suçlarını göremiyorlardı.
Görüyoruz ki, oruç ile farkına varmamız gereken diğer bir nokta ise; ailemizin,
kültürümün, alışkanlıklarımızın ve yetişme tarzımızın bizi yönlerdirdiği yanlış
insani ilişkilerin farkına varmamız, tövbe ve pişmanlıkla değişmeğe
çalışmamızdır.
Demek ki, oruçta Tanrı ile düzeyli bir ilişki hedeflenirken, dünyaya karşı da
insani yaklaşımlarımızın olumlu bir yönde değişmesi söz konusu olmalıdır. Kutsal
Yazı 4. ayette oruç hakkında ‘kavga ve çekişme için, ve kötülük yumruğu ile
vurmak için oruç tutuyorsunuz’ derken, 9b ayetinde ‘parmak uzatmağı, ve fesat
söylemeği ortanızdan kaldırırsan’ ifadeleri ile oruç tuttuğumuz için
tutmayanları suçlamak, ve ‘işte şu oruç tutmayanlar var ya’ diye ayrım yapmamızı
yasaklar. Halbuki hemen her sene oruç tutanlar ile tutmayanlar arasında bir
kavga ve çekişme olmaktadır. Doğrusu bu tatsız olayların sebebi oruç tutan insan
ise vay o kişinin haline. Tanrımız bizlere oruçlu olmayanlara karşı bir tavır
sergileme hakkı vermemektedir. Oruçta hedeflenen şey yalnızca kavga ve
çekişmelerden uzaklaşmak değildir. Ayrıca ailemizde, arkadaş ve akraba
çevremizde dargın olduğumuz kimselerle, bize dargın olan kimselerle barış yapma
yolunda samimi girişimlerde bulunmamız gerekmektedir. Dargın olan kimselerin
barışmasına arabuluculuk yapmak için kolları sıvamak orucumuzun bir parçası
olmalıdır. 5. ayette Tanrı, hem oruç tutuğumuzu herkese ilan eden davranışların
sergilenmesine, hem de sahte alçakgönüllülük gösterilerine orucu alet etmemize
karşıdır. Diğer yandan oruç gününü canın alçaltıldığı gün olarak niteler. Kişi
gururdan tövbe edip, bir günahkar olduğunu kabul etmeli, alçakgönüllülüğü
öğrenmeye ve yaşamaya çalışmalıdır[2].
6. ayette emriniz altında çalışan kişilere karşı olan tutum ve davranışlarınıza
dikkat çekilmektedir. Yetkimiz altında çalışan işçilere ya da yönetimimiz
altındaki memur ve müdürlere karşı olan davranışlarımız acaba Tanrı’yı hoşnut
ediyor mu? Aynı zamanda sizin yetkiniz altında olan ev halkı ve evde çalışan
insanlarla olan diyaloğunuz nasıl? Komşularınızla olan ilişkiniz ne durumda?
Tanrı oruç zamanında bunları da gözden geçirmenizi istemektedir. Eğer bir kişi
emri altında çalışan kişinin haklarına saygı duymuyorsa, onların maaşlarını
düşük ödüyorsa, sigortasını ödemiyorsa, düşük ücret için küçük yaşta çocukları
çalıştırıyorsa, fakirlere, ihtiyaç içinde olan kimselere karşı merhamet
etmiyorsa, Tanrı bu kişinin tuttuğu oruçla da ilgilenmiyor.
Yine komşumuzun hakkı bize geçmişse ve yaptığımız bu yanlışlıkları düzeltme
yolunda yüreğimizde bir pişmanlık oluşmamışsa, yetkimiz altındaki insanların
bize geçen hakları konusunda Kutsal Kitaba uygun ahlaki bir tavır sergileme
prensibi geliştirmek için bir adım atmamışsak, Tanrı tuttuğumuz bu oruçtan
memnun değildir.
Komşumuzun, işçilerimizin, emrimiz ya da yetkimiz altında çalışan kişilerin,
ailemizde ve akrabalarımızdaki kişilerin şahsına karşı takınmış olduğumuz kaba
davranışlardan dönmemişsek; orucumuzdan beklenilen gerekli maneviyatı alamamışız
demektir.
Onlara karşı olan kötü söz ve davranışlardan vazgeçmek (Kötülük zincirlerini
açmak, boyunduruk bağlarını çözmek)[3],
sözle ya da zorlayarak yaptırdığımız işlerle sanki bize karşı mecburlarmış gibi
insanlardan daha fazla şeyler isteyerek esir gibi gördüğümüz insanlardan özür
dileyip onların gönlünü almak, onlara da kendimize yapılmasını istediğimiz
şekilde davranarak (ezilmiş olanları hür olarak koyvermek, ve her boyunduruğu
kırmak )[4]
hayatımızı değiştirmeye karar vermemiz orucun kendisidir.
Ayrıca içinde bulunduğumuz ruhsal savaşta bütün bunları başarabilmek ve galip
gelebilmek için oruç bize destek olacaktır. Şeytanın oyunlarına düşmemek ve
tuzaklarını kırmak için duamızın yanında oruç bize büyük bir destek olacaktır.
Tanrı halkı kendini alçaltıp oruç ve dua ile Tanrı’nın önünde yürümeye çalıştığı
zaman her boyunduruğu kıracak ve her bağı çözecektir. Ölüm diyarının kapıları
bile Tanrı halkının sahip olduğu yetkiye direnmeyecektir. Tanrı halkı Kurtarıcı
Tanrısını hoşnut eden dua ve oruçla yeryüzünde bağladığı her lanet ve kötülük
göklerde bağlanmış olacak, yeryüzünde çözdüğü her bereket göklerde de
çözülecektir[5].
7 Ayette Tanrı’nın bizden acıyan bir yürek ile kendi yiyeceğini, giyeceğini
başkaları ile paylaşan biri olmamızı istediğini görüyoruz. Yani Tanrı, tıkabasa
karnımızı doyurduktan sonra tekrar yiyeceğimiz zamana kadar yiyeceklerimizi
saklayıp bir süre için aç kalmamızla hoşnut olmuyor. Tanrı elindeki yiyeceği aç
olanla paylaştığı için aç kalan bir insan görmek istiyor. Yani oruç bir açlık ve
susuzluk döneminden çok, bir paylaşma ve insanlarla kucaklaşma dönemi
olmaktadır. Diğer yandan insanlara yardım yaparken ırk veya din ayrımı
yapmamalıyız. Yani oruç: ezilmiş, toplum dışına itilmiş insanları hor görmemek,
farklı millet ve ırkları sevebilmeyi öğrenme gayretidir.
Bizim ruhsal gıdamız olan İncil’i başkalarıyla paylaşıyor muyuz? İncil yanlızca
Hıristiyanlar için değil, bu dünya içindir. İman edenler için özel bir vahiydir.
İman etmeyenler için genel vahyin yanında Tanrı’yı ve ahlaki standartları
öğreten, günah ve cezayı, Tanrı korkusu ve yargıyı öğreten bir kitaptır. Bu
ruhsal yiyeceği hep kendimize mi saklıyoruz yoksa paylaşıyor muyuz? Kendi
ailemiz, ve kendi kilisemiz dışında bulunan insanların da İncil’e ihtiyaçları
olduğunu görebiliyor muyuz? Gerek ruhsal gıda gerek se fiziksel gıda olsun
bunları paylaşmak sevgi ve merhamet gerektiren şeylerdir.
Henüz İsa Mesih’in yüreğini tam olarak anlayamamışsak bunları yaşamamız oldukça
zordur[6].
Luka 10:25-37 ayetlerinde sonsuz yaşamı alacak kişinin nitelikleri anlatılırken
iyi komşuluk ilişkilerine dikkat çekilir. Buradaki iyi komşu yaralı insanı
görünce yüreği sızlayan (33.ayet) ve acıyıp merhamet eden (37.ayet) olarak
tanımlanır.
Neticede iyi komşu ekmeğini, İncilini, imkanlarını tanımadığı kimseler için bile
paylaşan kişidir. Bunu yaparken motivasyonu hümanizm değildir, iyi işler yapma
görevi değildir. Fakat ‘çok acıyan ve lütfeden, geç öfkelenen ve inayeti ve
hakikati çok olan’ Tanrı’nın yüreğidir.
Diğer yandan ‘Kendi etinden olandan kaçınmamak’ sözleri başta kendi anne ve
babamıza karşı sorumluluklarını ihmal edenlerimizi ihtar etmektedir. Onların
yaşlılıklarını iyi geçirmelerine yardımcı oluyor muyuz? Onların yaşlılığından
kaynaklanan sözlerini, davranışlarını ve isteklerini saygı ve anlayışla
karşılıyor muyuz? Ailemizdeki yaşlılar bizim varlığımız için şikayette mi yoksa
şükür mü ediyor? Kendi eşimize ve çocuklarımıza olan davranışlarımız başkalarına
açıklanmış olsaydı acaba bizi utandırırmıydı? Onlara yeterli vakit ayırıyor
muyuz? Yoksa bizde çağımızın meşgül olma hastalığının esiri miyiz? Plan, program
ve randevularımızla olan meşguliyetimiz ailemizle vakit geçirmemize bir engel
teşkil eder halde mi?
İşimiz ve diğer meşguliyetimiz bizim için bir din haline gelmemeli. Bu yanlızca
dış dünya için değil kilise için de bir problemdir. Kişiler sürekli plan ve
projelerle uğraşmaktan, sürekli ‘Tanrı için bir şeyler yapıyor olmaktan’ o kadar
çok meşguldür ki Tanrı ile vakit geçirmeye, O’nu dinlemeye çalışmaya, dua etmeye
bile vakit yoktur. Bu durumda oruç: Tanrı için bir şeyler yapmaktan önce ‘Tanrı
ile birlikte bir şeyler yapma’ girişimimizin ilk adımıdır.
İnsanlar arasında ayrım yapmamak, insanlığı sevgiyle kucaklamaya çalışmak
Tanrı’nın beğenisini kazanmış bir oruçtur[7].
8. ayette ‘O zaman ışığın tan gibi doğar, ve yaran çabuk et sürer, ve senin
önünden kendi salahın yürür; Rabbin izzeti dümdarın olur’ sözleri Tanrı’nın
isteğine uygun tutulan orucun bir başka bereketine dikkatimizi çeker. İsa Mesih
dağda görünümü değişip nasıl yüceliğini gösterdiyse[8],
Tanrı da kilisesinin dünyada öyle parlamasını istemektedir.
Tanrı’nın isteğine göre tuttuğumuz oruç ile hatalarımız, eksikliklerimiz, zayıf
yönlerimiz günahın açtığı bir yara olarak çabuk et sürecek, iyileşecektir.
İnsanların önünde yaptığımız iyi işler ve imanlı yaşayışımız Tanrı’nın bizde
nasıl çalıştığını gösteren bir işaret olacaktır. 9a ayetinde yazıldığı üzere,
işte o zaman Kurtarıcı Tanrımızın merhametli eli yardım için bize uzanacak ve
yolumumuzu açacaktır. Her durumda iyilik için etkin olan Kutsal merhamet
Tanrı’sının kendisini imdada çağıran halkına cevap vermek ve yardım etmek için
olan istekliliği burada dikkatimizi çekmektedir.
‘Canının çektiği şeyi aç olana verirsen’ diye yazan 10a ayeti ile karşımızdaki
kişiyi kendimiz gibi görerek yardımda bulunmamız ve sevgi göstermemiz
istenmektedir. Yardımda bulunurken karşımızdaki kişiyi tanımıyor olsak bile o
kişiye soframızdan arta kalmış olanı değil, ya da sevmediğimiz bir yiyecegi
değil, en çok sevdiğimiz şeyi ve canımızın o gün en çok çektiği yiyeceği
verebilen bir yürek oluşması esastır aynı zamanda.
Bu durumda oruç; öncelikle ruhsal anlamda yenilenmeye olan ihtiyacımızı Rabbin
önüne getirerek yiyecek, içecek ve dünyasal işlerden bir süre için kendimizi
alıkoymak demek olmaktadır. İşte bundan sonra Tanrı’nın isteğine göre tutulan bu
orucun bereketlerini görmekteyiz:
10b ayetine baktığımız zaman Tanrı’nın isteğine uygun tutulan oruç ile
hayatımızda Rab’bin ışığı olacak, Tanrısal aydınlanışı daha iyi bir şekilde
göreceğiz ve sıkıntı zamanlarında Tanrı’nın kutsayan eli üzerimizde olacaktır.
Rab hayatımızın karanlık ve zor dönemlerinde bizi feraha çıkaracaktır. 11 ayette
Rab’bin, hayatın her alanında bize rehberlik edececeği hatırlatılır (daima Rab
sana yol gösterecek[9],
yaşamdan zevk alacaksın ve ihtiyacın olan yerde Rab senin yanında olacak (ve
kurak yerlerde senin canını doyuracak), canına sağlık verecek (kemiklerini
kuvvetlendirecek), hayatında Kutsal Ruh’un meyveleri olacak, ürün veren semereli
bir yaşamın olacak (sulanmış bir bahçe gibi- kurak bir bahçe gibi değil-),
Hayatının günleri boyunca tatmimkar bir yaşam süreceksin. Senin tanıklığını, ev
ve iş hayatını, düşünceni Rab o sonsuz sevgisiyle bereketleyecek (ve suları
yalancı olmayan bir kaynak gibi olacaksın). Tıpkı iman atamız İbrahime yaptığı
gibi (12. ayet), Tanrı yalnızca seni değil, senin zürriyetini de bereketleyecek
(Ve senden çıkacak olanlar eski harebeleri bina edecekler; çok nesillerin
temellerini dikeceksin; ve sana: Gedik kapatan, Memlekette oturulsun diye
yolları eski haline koyan, denilecek.).
Kutsal Yazı Rab’be ayırılmış günleri (yanlızca oruç zamanı değil) gerçekten
Rab’be ayırmamızı ve o günde Allahımızın yüzünü aramamızı istemektedir (13.
ayet), (Mukaddes günümde dilediğini yaparak Sebt gününü ayak altına almazsan; ve
Sebt gününe ferah gün, Rabbin mukaddes gününe izzetli gün dersen). Rab’be
ayrılmış olan günlerde dünyasal işlerden zamanında vakit ayırıp, kendi
işlerimizden dinlenip, emrimizde çalışanların da dinlemesini sağlamalıyız.
Rab’be ait günlerde Rab’bin sözü için vakit ayırıp, O’na izzet ve görkem sunarak
geçirmemiz gerekmektedir. Rab’be ait günleri gezip eğlenmek için değil ama (ve
kendi yollarında yürümiyerek, kendi zevkini bulmayarak, ve kendi sözlerini
söylemiyerek o güne izzet verirsen) Rab’be ait olanı Rab’be ödemek için
yaşamalıyız. Kuşkusuz bütün bunları yapan ve yaşayan kişi Rab’bin esenliğini
tadacaktır (14. ayet).
O zaman Davut’un “sözün süzme gümeç balından tatlıdır”[10]
dediği zaman yaşadığı o lezzeti tatmak bizlere de nasip olacaktır (o zaman
zevkini Rabde bulursun).
Tanrı bize bu ayetlerde ayrıca, kazandığımız bu ruhani zenginliğe ek olarak
dünyasal zenginlik te vaat etmektedir (ve seni dünyanın yüksek yerleri üzerine
bindiririm; ve atan Yakubun mirasını sana yediririm). Peygamber İşaya burada
Rab’bin sözüne hizmet eden biri olarak buradaki emirlerin, yasakların,
bereketlerin ve dolayısyla övgünün Rab’be ait olduğunu hatırlatarak ‘çünkü
Rabbin ağzı söyledi’ diyerek son sözü söyler.
Yani oruç; günahlarımızı, suçlarımızı farketmek ve gururumuzun kırılması
için, alçakgönüllü olmayı öğrenmek ve tövbe etmek için, Tanrı’yla daha derin ve
anlamlı bir ilişki kurabilmek için, Tanrı’nın hayatımız için olan planını daha
iyi bir şekilde anlamak için, bedensel ve maddesel şeylerden bir süre için
uzaklaşarak yaptığımız, Kutsal Kitap okuma, dua ve yakarışla birlikte
sürdürdüğümüz, bir ibadet biçimidir.
II.BÖLÜM
MESİH MERKEZLİ ORUÇ
Kendi isteği ile birşeyler yapmayı sevmeyen insanoğlu oruç denince kendisini
mecbur edecek bir takım şartlar aramaktadır. Bu yüzden oruç denince hemen
sorulan sorulardan bir tanesi; orucun ne zaman tutlacağıdır. Oruç kaç gün
tutulacak yada kaç gün tutulmalıdır, nasıl tutulacak, orucu ne bozar ya da neler
bozmaz soruları ile insanoğlu hemen kendisine kurallar ve şartlar aramaya
meyillidir.
Ancak Kutsal Kitap bize bu konuda bir cevap vermez. Bizlerin bu türden tutum ve
anlayışımız oruçta hedeflenen ruhaniyeti engellemekten başka bir işe yaramaz.
Zaten İşaya 58. bölümündeki ayetlerin özüne baktığımız zaman oruçtaki hedefin bu
sorular olmadığını görüyoruz.
İşaya 58. bölüm üzerinde düşündüğümüz I. Bölüme baktığımızda oruçta hedefin
günah ve hatalarımızı farketmek, gurur ve günahımızın farkında olmak ve bunun
kırılmasına çalışmak, yanlış insani ilişkilerimizi düzeltmek, insanlık
ailersinin tüm fertlerini sevmeye çalışmak olduğunu görmüştürk.
İncil’de, İsa Mesih’in de öğretişinin bu yönde olduğunu görüyoruz. Şimdi
İncil’in bu konudaki ayetlerine bakalım.
Luka 18.9-14 ayetler :
“Biri Ferisi,öbürü vergi görevlisi iki kişi dua etmek üzere tapınağa çıkmış.
Ferisi ayakta dikilip kendi kendine şöyle dua etmiş: ‘Tanrım, diğer insanlar
gibi soyguncu, hak yiyici ve zina edici olmadığım için, hatta şu vergi görevlisi
gibi olmadığım için sana şükrederim. Haftada iki gün oruç tutuyor, bütün
kazancımın ondalığını veriyorum.’ Vergi görevlisi ise uzakta durmuş, gözlerini
göğe doğru kaldırmak bile istemiyor, ancak göğsünü döverek, ‘Tanrım, ben
günahkara merhamet et’ diyormuş. “Size şunu söyleyeyim, Ferisiden çok bu adam
aklanmış olarak evine dönmüş. Çünkü kendini yücelten herkes alçaltılacak,
kendini alçaltan ise yüceltilecektir.”
Buradaki Ferisi yaptığı işlere güvenerek gurura kapılan ve başkalarını küçük
görerek kendini yücelten bir kişidir. Ferisi başkalarının günahlarını görmeye
odaklanmış olduğundan kendi günahının farkında değildir. Bu kişide bir
alçakgönüllülük, tövbe ve pişmanlık görmüyoruz. Vergi görevlisinin merhamet
dileyen ruh hali onda gözükmüyor. İşte bu yüzden aklanan kişi pişmanlık duyan
günahkar olmuştur.
İsa Mesih’in bizlere anlattığı bu örneğe dikkat ettiğimizde orucumuz Mesih
merkezli olacaktır. Yani oruç Tanrı’yı hoşnut eden bir oruç olacaktır. Luka 18.
bölümde gördüğümüz Ferisi örneğinin İşaya 58. bölümde oruç tuttuğu halde ‘parmak
uzatan’ ve ‘fesat söyleyen’ kişi ile aynı tavır sergileyenler olduğunu
görüyoruz. Tutulan bir oruç Mesih Merkezli ise vergi görevlisi örneğinde olduğu
gibi Tanrı’nın beğenisini ve onayını kazanır.
Orucumuz yaşadığımız dünyaya İsa Mesih’i ilan etmelidir.
Gündelik hayatta karşılaştığımız her sorunda İsa Mesih’in merhamet yüreğine
uygun bir davranışı sergilemek, O’nun sözlerini hayatımızın vazgeçilmez bir
parçası haline getirmeye çalışmak orucumuzu Mesih Merkezli bir oruç yapacaktır.
Oruç boyunca İsa Mesih’in iradesini hayatımızda görünür kılmak, Kutsal Kitabı
yaşamımız ve sözlerimizle yansıtmaya çalışmak gayreti orucumuzu Mesih Merkezli
bir oruç yapacaktır.
Kutsal Yazılar İsa Mesih’i işaret ettiği gibi orucumuzda İsa Mesih’i işaret
etmelidir. Oruç süresince düzeltmeye çalıştığımız sözleriniz ve
davranışlarımızla İsa Mesih’in öğretişleriyle çelişmeyen bir davranış ve söz
bütünlüğüne olabildiği orada sahip olmak oruçtan sonraki dönemde hayatımızı daha
bir yenilenmiş hale getirecektir.
İsa Mesih’in oruç hakkındaki diğer bir çarpıcı öğretisi ise dağdaki vaazında
görülür.
Matta 6.16-18 ayetler:
“Oruç tuttuğunuz zaman, iki yüzlüler gibi surat asmayın. Onlar oruç tuttuklarını
belli etmek için kendilerine perişan bir görünüm veririler. Siz oruç tuttuğunuz
zaman, başınıza yağ sürüp yüzünüzü yıkayın. Öyle ki, insanlara değil, gizlide
olan Babanıza oruçlu görünesiniz. Gizlilik içinde yapılanı gören Babanız sizi
ödüllendirecektir.”
İsa Mesih’in verdiği bu örnekte başkalarına oruç tuttuğunu belli eden, bir
anlamda elalem ne der korkusu ya da insanların övgüsü için tutulan orucun
Tanrısal bir değeri olmadığını görüyoruz.
İsa Mesih’in oruç öğretişi, orucu ne zaman tutacağız, nasıl tutacağız, ne kadar
zaman tutacağız? gibi sorulardan uzaktır. İsa Mesih oruçtan bahsederken
rakamlarla ve kurallarla ilgilenmiyor, O’nun dikkat ettiği nokta tutulan orucun
ruhaniyetidir.
Bu ayette ‘Oruç tuttuğunuz zaman’ ifadesi sık sık sorulan ‘Hıristiyanlıkta oruç
var mı?’ sorusuna yeterli bir cevap olmaktadır. İncil’e göre oruç, bir
Hıristiyanın Kutsal Kitap okumak, dua etmek, kilise faaliyetlerine katılmak gibi
ruhsal solunum faaliyetlerinden biridir.
İncil, yılın şu ayında, şu şartlarda, şu kadar oruç tutun diye bir öğretiş
vermez. İncil’in bahsettiği yürekten inanmış kişi zaten oruç tutmaktadır. Orucu
yanlızca senenin bazı aylarına bölerek toplumsal bir zorunluluk, bir yarış gibi
düşünmek, ya da tutulmadığı zaman bazı cezai yaptırımları öne sürerek
uygulatmaya çalışmak İncil’in oruç anlayışında yoktur. Tanrı, bizlerin O’nunla
olan ilişkimizde özgür olmamızı ister.
Yukarıdaki ayetlere ek olarak bir diğer ayette ise oruç tutmanın gerekliliği
açıkca vurgulanmıştır.
Matta 9:14-15:
Bu arada Yahya’nın öğürencileri gelip İsa’ya, “Biz ve Ferisiler oruç tutuyoruz
da, senin öğrencilerin niçin tutmuyor?” diye sordular. İsa şöyle karşılık verdi:
“Güvey hala aralarındayhen, davetliler yas tutar mı hiç? Ama güveyin aralarında
alınacağı günler gelecek, işte o zaman oruç tutacaklar”
İsa Mesih burada öğrencilerinden bahsederken ‘işte o zaman oruç tutacaklar’
ifadesi ile bir imanlının oruç tutması gerekliliğine yeterince cevap vermiştir.
Evet, güvey göğe alınıp yüceltilmiştir. Şimdi O’nun görkem içinde dönüşünü
bekleyen kilise oruç tutmalıdır.
Çünkü Eski Ahit döneminde oruç tutan Tanrı halkının karşılaştığı problemler ve
sorunlar bugün de bizler için geçerlidir.
Orucu Ne Zaman Tutmalıyız ? :
2.yüzyıldaki ‘Didake’ öğreti kitabında o dönem Mesih İnanlılarına çarşamba ve
cuma günü oruç tutmaları öğretilmekteydi. Bu dualı bir oruçtu. Bazen bu oruç
cumartesi günü de devam ederdi. İkinci yüzyıldaki kiliselerin Diriliş
Bayramından önce (Paskalya) oruç tuttukları bilinmektedir.
4.yüzyılda ‘Quadragesima’ adıyla kırk günlük oruç tutulduğu bilinmektedir. Bazı
yerlerde yeni imanlılar bu kırk günlük sürede vaftize hazırlanırlardı. Bazı
kiliseler bu süreye bir hafta daha ilave ederek Diriliş Bayrımı (Paskalya)
öncesinde 7 hafta oruç tuttular.
J.Calvin Oruç :Hakkındaki Öğretişi:
Calvin; Kutsal Yasa ve Peygamberlerin örneğini izleyen Müjde Elçilerinin
günlerinden beri kilisenin tuttuğu oruç ‘yararlı bir displindir’ diye yazmıştır.
Ayrıca:
a) ‘Hiç oruç tutmamak batıl inanca bağlı oruç tutmaktan daha iyidir.’ demiştir.
b) Oruç kişisel amaçlı olarak bedenin kötü işlerini Ruh’la öldürmek için
etkindir (Rom 8.13)
c) Tanrı halkının dua etmeye ve Tanrı sözü üzerinde derin düşünmeye hazırlanması
için hem kişisel hem de topluluk olarak birlikte oruç tutması tavsiye edilir.
d) Kilise çobanları yaşanılan zamanın ihtiyacına göre oruçlu dua için cemaati
toplamaya mecburdurlar. Kutsal Kitap bu toplantıların zaman ve şeklini
emretmeyip kilisenin muhakemesine bırakmıştır. Oruç sebepleri:
Dini ihtilaf tartışılacağı zaman, önderler seçileceği zaman, önemli kararlar
verilmeden önce, salgın, hastalık, kıtlık, savaş v.s. krizler olabilir.
e) Dirirliş Bayramından önce tutulan orucu putlaştırmamak gerekir. Çünkü Musa,
İlya ve Mesih’in kırk günlük oruçları Paskalya için örnek gösterilemez.
J.Calvin’in oruç öğretisinin batıl inançlar konusundaki hatırlatmasını gözönüne
alaraktan, bu durumda orucu batıl inançları reddetme ve onlardan uzaklaşma
gayreti olarak tanımlamamız yada bunları oruçtaki hedeflerden biri olarak
görmekemiz esas olacaktır. Tanrı önünde yürüyen bir kişinin hayatında olmaması
gereken batıl inançların üzerimizdeki etkisini ve yaptırımını reddetmemiz bunu
çevremize böyle tanıtmamız gerekmektedir.
Kişi oruç tutarak sevap kazanamaz. Oruç tutarken orucun amacını hatırımızda
tutmalıyız. Oruç yürekten olmalıdır[11]
18. ve 19. Yüzyıl Protestan Kiliseleri uyanış tecrübesi yaşamış oduklarından
ruhsal açıdan durgun hissedilen dönemlerde Mesih’in huzurunu özleyerek oruç
tutarlardı. Genellikle belli bir hafta sonu seçildikten sonra, cumartesi günü
oruçlu dua için toplanırlardı. Kendilerini Kutsal Sözün açıklanmasına ve duaya
adayıp Pazar günleri ise oruçsuz olarak ibadet ederlerdi.
Kutsal Kitapta Tanrı halkının takvime göre (7. ayın 10. günü) tuttuğu en
belirgin oruç, kefaret orucuydu[12].
Bundan başka 4.ayın 7.günü, 5.ayın 9.günü, 7.ayın 3.günü, 10.ayın 10.günü oruç
tutmaktaydılar[13].
Buna karşın Kutsal Kitapta Tanrı halkı üzüntülü ve sıkıntılı oldukları
durumlarda (1.Samuel 1:7), ülkenin geleceği içinendişe duyduklarında (2.Samuel
1:12), günahtan dönmek ve tövbe etmek istediklerinde (1.Samuel 7:6), Tanrı’dan
ve O’nun öfkesinden korkulduğu zamanlarda (2.Samuel 12:6), günaha düştüklerinde
(Ezra 10:6), endişe ve karışıklığın olduğu zamanlarda (Hakimler 20:26), tehdit
ve korku olduğu zamanlarda (2.Tarihler 20:3), oruç tutmaktaydılar.
Yani orucu başlatan şey özel bir ay ya da gün değil, o an için yaşanılan özel
durumlardı. Orucu başlatan şeyler takvimsel hesaplar değil, Tanrı ile aranan
yakın ilişki ve Tanrı’dan yardım ve merhamet beklentisinin olduğu özel
durumlardı.
Mesela Kutsal Kitabın Yoel 1.14.ayetinde: ‘Oruç takdis edin, toplantıya çağırın,
ihtiyarları ve memlekette oturanların hepsini Allahınız Rabbin evine toplayın ve
Rabbe feryat edin’ sözleri ile görüyoruz ki, bunun gibi durumlarda Tanrı’nın
halkı yılın herhangi bir gününde oruç başlatmaktaydı. Bu durumda orucu kilise
uygun gördüğü her zamanda başlatabilir. Gerek ülkenin içinde bulunduğu durum
gerekse kilisenin içinde bulundu zorluk yada ruhsal bir bereket ve ruhsal
uyanış, veya kilisenin tarihindeki herhangi önemli bir olay oruç sebebi
olabilir. Bunun dışında kiliselerin ibadet takvimlerinde cemaati teşvik ve
hatırlatma için oruç ve perhiz günleri belirlenmiştir. Ancak bu takvimlerde
belirtilen oruç günleri bir düzen olması için önerilmiştir. Belirlenmiş dönemler
dışında kişiler isterse ayrıca oruç tutabilirler.
Cemaatin tek bir beden olarak birlik içinde katıldığı orucun ruhsal
bereketlerini yine bütün cemaat olarak birlikte paylaşması güzel bir tecrübe
olacaktır. Bunun dışında elbette kişiler ayrıca oruç tutabilir.
İsa Mesih hizmetine başlamadan önce 40 gün süre oruç tutmuştu. Bu orucun sonunda
denendiğinde galip gelmişti. İsa Mesih oruç tutarken ruhsal ve bedensel olarak
Tanrı ile birlikteydi. Bu süre içinde dünyasal işlerden uzaklaştığı için
Tanrısal ve ruhsal olana yoğunlaşabilmişti. Kendisi bu alışkanlığı hayatın her
gününe yayabilmeyi iyi biliyordu. Bu yüzden Yuhanna 4.34 ayetinde ‘Benim
yemeğim, beni gönderenin isteğini yerine getirmek ve O’nun işini tamamlamaktır’
diyerek orucun meyvalarını hayatın tamamına ve her alanına nasıl taşıdığını
gösterir. İsa Mesih’in buradaki ifadesinden orucun; yiyeceğini dolaba kaldırıp
aç kalarak değil, Tanrı sözü ve işi ile meşgul olarak yapılan bir ibadet
olduğunu görüyoruz. İsa Mesih yaşamın her anına ve alanına taşıdığı orucun bu
meyvası gereği, kendi etinden olandan kaçınmamış, bu yüzden vergi görevlilerinin
ve günahkarların dostu olmakla suçlanmıştı[14].
Yine Zakay’ın evine gittiği için günahkarlarla dost olamakla suçlanıyordu[15].
Bu örneklerden açıkca anlaşıldığı gibi öncelikle tuttuğumuz orucun meyve vermesi
önemlidir. Bu yüzden yılın dilediğimiz ayında oruca başlayabiliriz.
Hangi Konularda Oruç Tutabiliriz ?
Evlilik, iş değiştirmek, göç etmek, kilisede yeni bir göreve başlamak gibi
önemli kararlarda, günahlılığımızdan tövbe etmek istediğimizde, sevinçli ya da
üzüntülü olaylarda, ruhsal konularda bilgelik ve hikmet kazanmak için,
gururumuzun kırılması, Tanrı’yı hayatımızda ve düşüncemizde yüceltmek için,
alçakgönüllük ile Tanrı’ya hizmet etmek ve O’nun lütfunu daha iyi anlamak için,
ruhsal savaşta galip gelmek ve şeytanın tuzaklarını kırmak için,
zayıflıklarımızın kaldırılması ve özdenetim kazanmak için, Tanrı’nın bize yol
göstermesi, bizi kuvvetlendirmesi, hayatımızdaki kurak olan alanları yeşertmesi,
bize destek olması ve her alanda bizi bereketlemesi için oruç tutabiliriz.
Hayatımızda eksik olan ruhsal meyvaların çoğalması, Rab’den dilediğimiz birşeyin
O’nun isteğine uygun olup olmadığını anlamak için oruç tutabiliriz. Tanrı’nın
yön vermesini, iyileştiren, kutsayan merhametli elinin dokunmasını istediğiniz
her durumda; yani hayatın her alanında karşılaştığımız iyi ya da kötü durumlarda
oruç tutabiliriz.
Orucu Nasıl Tutmalıyız ?
Genelde oruç, akşam bir kez yemek yedikten sonra ertesi akşama kadar devam eden
süreye denir. Oruç tutan kişiler gün boyunca birşey yemez ve içmezler[16].
Gün batımından sonra yenen yemekle oruç bozulur.
Oruç döneminde et, tavuk hayvansal gıdalar (süt, peynir, yumurta) ve alkol
kullanılmaz. Ancak bazı sebeblerden dolayı oruç tutamayanlar perhiz tutatbilir
ya da gün boyunca sıvı şeyler (su veya meyva suyu) alarak oruçlarını
hafifletebilirler (kısmi oruç ya da hafif oruç). Daniel 10:2-3 ayetlerindeki “O
günlerde ben Daniel üç hafta yas tutyordum. Tam üç hafta doluncaya kadar iyi
yemek yemedim ve ağzıma et ve şarap girmedi ve hiç yağ sürünmedim” sözlerinden
kısmi oruç ya da hafif oruç tuttuğunu görüyoruz. Yani et ve tatlı yiyecekler
değil, temel yiyecekler (su, ekmek gibi) alarak kısmi oruç tutmuştur. Oruç
günlerindeki perhizde ise et ve tavuk haricindeki süt, yoğurt, peynir, yumurta
ve ya bunlarla yapılmış yiyecekler alınabilir. Perhiz günlerinde günde birkaç
kez böyle hafif yemekler yenilebilir.
Eski Ahitte bayram ve sebt günlerinde oruç tutulmadığı için, kilise bayramlarda
ve Yeni Ahit’in sebt günü olan pazar günleri oruç tutmayı tavsiye etmez[17].
Ancak uzun oruç dönemlerinde cumartesi ve pazar günleri hafta boyu süren
orucumuzun hafifletildiği ve gıdalarımıza dikkat ederek bedeni güçlendirdiğimiz
günlerdir.
Ayrıca uzun oruç dönemleri bir hafta ya da bir süre müsait olmayanların bu uzun
dönem içindeki herhangi bir günde oruca katılmaları için bir kolaylıktır.
Kutsal Kitabın Sebt günü ve bayram anlayışına burada ayrıca dikkat etmeliyiz.
Çünkü günümüz insanları ‘bayram’ deyince tatil, deniz, alışveriş ve gezmek gibi
şeyler düşünmektedirler. Oysa Kutsal Kitabın bayram ve Sebt günü anlayışında
Tanrı halkının dünyasal olan şeyleri, ev ve iş ile ilgili planları, kafasını
meşgül eden şeyleri bir kenara bırakması, Kutsal Yazılara ve bunları derin
düşünmeye vakit ayırarak ruhunu dolayısıyla bedenini dinlendirdiği ve Tanrı’yı
dinlemek için ayırdığı gündür. Dikkat edilirse gerek sebt günü gerekse bayram
günleri Kutsal Kitap kültüründe Rab’be ayrılmış gün olarak ibadet öncelikli
günlerdir. Elbetteki Tanrı’yı derin düşünmek ve Kutsal Kitap okumak için evden
uzaklaşabilir, başka yerlere gidebiliriz. Ama hedef bir yerlere gitmekten önce
Mesih İsa’nın hoşnutluğu olmalıdır. İşte bu günlerde yediğimiz yemekler ise
Tanrı’nın zaferini kutladığımız ziyafetlere dönüşmüştür.
Oruç zamanında bedensel alışkanlıklarımızı frenlemek ve özdenetim kazanmaya
çalışarak nefsimizi terbiye etmeye ve disiplin altına almaya çalışarak Tanrı ile
olan ruhsal bağlarımızı güçlendirmeye çalışırız. Ancak orucu bedene eziyet ve
acı çektirme gibi düşünmek yanlıştır. Bu yüzden oruç esnasında ilaç alabilir,
iğne olabiliriz. Uzun süreli oruç uygulamalarında sıvı şeyler alabiliriz.
İşaya’nın ‘7Kendi ekmeğini aç olanla paylaşmak, 10canının çektiği şeyi aç olana
verirsen’ sözlerine baktığımızda orucun; aç kalarak Tanrı’ya ve ya insanlara bir
performans sergilemekten çok, canımızın çektiği ve sevdiğimiz şeylerden bir süre
için vazgeçmek ve bunları başkasıyla paylaşabilmek olduğunu görüyoruz. Bu
anlamda et ve bazı hayvansal gıdalardan bir süre için uzaklaşıp bunlardan
vazgeçilmesi bir oruçtur.
Yine kişinin çok sevdiği veya alışkanlığı olan şeylerden vazgeçmesi aynı şekilde
bir oruçtur.
Dua ve kilise faaliyetleri gibi yürekten ve kendi özgür irademizle karar vererek
yaptığımız oruç Tanrı ile olan ilişkimizi daha sağlam ve canlı kılacaktır.
Oruç tuttuğumuz zamanlarda, ne kadar tutacağımız, nasıl ve ne şekilde
tutacağımız konularında kafamızı meşgül eden sorular olduğu zaman Kutsal Ruh’ta
dua ederek şu ayetleri hatırlamak bize yol gösterecektir.
Koloseliler 2.20-23 ayetler :
Mesihle birlikte ölüp dünyanın temel ilkelerinden kurtulduğunuza göre dünyada
yaşayanlar gibi niçin “Şunu tatma”, “Bunu tatma”, “Şuna dokunma” gibi kurallara
uyuyorsunuz? Bu kuralların hepsi, kullandıkca yok olacak nesnelerle ilgilidir;
insanların buyruklarına ve öğretilerine dayanırlar. Kuşkusuz bu kuralların
uydurma dindarlık, sahte alçakgönüllülük ve bedene eziyet açısından bilgece bir
görünüşü vardır; ama doğal benliğin düşkünlüğünü önlemekte hiç bir yararları
yoktur.
© 2009 Hristiyan bilgi kaynağı. - Hristiyan.gen.tr içeriğini izinsiz kullanmak,
kaynak göstermeden kopyalamak yasaktır.
Bu web sitesi bağımsız olup; hiç bir kuruluşa, organizasyona, misyona veya
kiliseye ait değildir.
Facebook
Hristiyan Sayfası |
Twitter
Hristiyan Sayfası