Kutsal Ruh Kimdir?

[Chonk Vandelay]

Şairler, genç bir adamın hayalinin, bahar aylarında aşka dönüşmesinden bahsederler. 1958’in ilk baharında, benim hayalim ise ölümcül bir mücadeleye kilitlenmişti. Bu mücadele, benim ölümlü insani varlığım ile Tanrı’nın ölümsüz yasası arasında olan ve hiçbir insanın tamamen veya sonunda yenemeyeceği bir savaştı.

Kendi “Öğle Vakti”mi yaşıyordum. Gary Cooper’ın bir sinema klasiği olan şarkının sözlerini hala hatırlıyorum, şöyleydi:

Aşk ve görevin arasında kalmak:
Sanırım sarı saçlı güzelimi kaybediyorum.
Hareket eden şu koca ele bak...
Tam da öğle vaktine yaklaşıyor...

Benim güzelim sarı saçlı değildi fakat diğer şeylerin hepsi benim durumuma uyuyordu. Aşk ve görev arasında kararsız kalmıştım ve saat, öğle vakti ile yarışıyordu.

1952’de aşık oldum. 1957’nin ilkbaharında kız arkadaşıma elmas bir yüzük verdim. Nişanlandık. Evlilik tarihimizi de, 1960’ın Haziran ayına attık.

Evlilik üzerine kurduğumuz tüm hayal ve planlarımız, 1957 yılının kışında bizi vuran, beklenmedik bir şok dalgasıyla sarsıldı. Ben, ani ve şiddetli bir şekilde (ruhsal anlamda) Mesih’e iman etmiştim. Bu sevinçli haberimi nişanlıma vermek için acele ettim. Nişanlımın da benim gibi hemen Rab’bi kucaklayacağı beklentisi içinde, bu taze imanımı onunla paylaşmak için sabırsızlanıyordum.

İman ediş hikayemi nişanlıma anlattım. Ruhsal bir coşkuyla dolup taşıyordum. Büyük değere sahip olan inciyi bulmuştum ve onun zenginliğinin harikalarını nişanlıma övüyordum.

Nişanlım etkilenmedi. Sanki kör birisine çiçek dürbününü tarif etmeye çalışıyordum. Beni nazik bir şekilde dinliyordu fakat konuya uzak kalmaya devam ediyordu. Benim bir “dönemden” geçtiğimi, bir tür geçici dinsel delilik ile flört ettiğimi ümit ediyordu.

“Hristiyan oldum demekle ne anlatmak istiyorsun?” diye sordu. “Zaten her zaman bir Hristiyan’dın. Vaftiz oldun, kilise tarafından kutsandın ve saire...”

Nişanlım da, benim kutsandığım kilisede kutsanmıştı. Beraber kilise korosunda ilahi söylemiştik. Birlikte kilisenin gençlik koluna katılmıştık. Kilisenin sosyal faaliyetlerine katılarak dans etmeyi öğrenmiştik. Bense o an, “yeniden doğmak”tan bahsediyordum. Bu deyim, nişanlımın hiç duymadığı bir deyimdi. Bu olay, Jimmy Carter’dan, Chuck Colson’dan ve de yeniden doğmak deyiminin kültürümüze girmesinden önce olmuştu. Bu deyim, 1958 yılındayken nişanlıma, ilişkimizi açık ve tehlikeli bir şekilde tehdit eden bir bağnazlık belirtisini ifade ediyordu.

Aylar geçtikçe, nişanlım ile olan ilişkimi saracak diye ümit ettiğim şey, tam tersine ciddi bir sıkıntıya yol açıyordu. Yeniden doğmak hakkındaki coşkumu, benimle birlikte çok kişinin paylaşmadığını kısa sürede keşfettim. Annem, onu ve değerlerini reddettiğimi düşünüyordu. Kız kardeşim bana düşman kesildi. Arkadaşlarım buna inanmadı. Kilise çobanım bütün insanların önünde bana “kahrolasıca aptal” demişti.

Hristiyanlık inancı ile Hristiyanlık anlayışı arasındaki farkların yarattığı gerilimleri öğrenmeye başlıyordum. Aynı zamanda sadece Musa’ya değil, İsa’nın da buyruklarını öğrenmeye başlamıştım. Benim için en kötü buyruk, canımı en çok sıkan buyruk, “aynı boyunduruğa girmeme” buyruğuydu. Bana, imanlı olmayan birisiyle evlenmeye iznim olmadığı öğretiliyordu.

Fakat, imanlı olmayan birisini seviyordum. İmanlı olmayan birisiyle nişanlıydım. Aşk ve görev arasında kararsız kalmıştım.

Tanrı ile pazarlık etmeye çalıştım. Tanrı’ya söz verdim. Eğer nişanlım, hafta sonu benim okuduğum üniversiteye yapacağı ziyarete kadar Hristiyan olmamışsa aramızdaki ilişkiyi sona erdireceğime dair Tanrı’ya söz verdim.

Nişanlıma bu sözden bahsetmedim. Hiç kimseye bunun hakkında bir şey söylemedim. Bu söz, benim ile Her Şeye Gücü Yeten’in arasındaki özel bir antlaşma idi.

Nişanlımın gelmeyi planladığı günün ilk saatlerinde kendimi odama kapattım ve sabaha kadar süren bir şefaat duasına giriştim. İsa’nın benzetmedeki ısrarcı dul kadının ricalarının, benimkilerin yanında hafif kalacağı türden ricalarda bulundum. Eğer benimle bir melek güreşiyor olsaydı, onu mindere yapıştırırdım. Seçilmişlik veya sonsuz hükümler hakkında hiçbir şey bilmiyordum. Eğer Tanrı, nişanlımın ismini Yaşam Kitabı’na yazmamışsa bile, ben o gün nişanlımın ismini Yaşam Kitabı’na yazılmasını istiyordum. Kendi gücümle Tanrı’nın Egemenliği’ni elde etmeye çalışıyordum. En azından deniyordum.

Nişanlım o gece benimle birlikte bir dua toplantısına katıldı. Katılmaya isteksizdi. Şüpheleniyordu. Benimle birlikte “bu dini şeye” gelmesi için yaptığım ısrar, onu hayal kırıklığına uğratmıştı.

Dua toplantısının ortasında nişanlım, Aldersgate’deki John Wesley gibi, yüreğinin “garip bir şekilde ısındığını” hissetmişti. Nişanlım, Augistine’nin bahçede, Luther’in de kulede gördüğü gibi, cennetin kapılarının açıldığını ve kendisinin bu kapılardan içeriye doğru yürüdüğünü görmüştü.

Toplantıdan sonra nişanlım, benim duyduğumdan daha büyük bir heyecanla aynen şu sözleri söyledi: “Şimdi Kutsal Ruh’un kim olduğunu biliyorum.”

Bu yorum, eğitim görmüş bir teologun incelemesi değildir. Bu yorum, Mesih inancını yeni kabul etmiş birisinin gözlemidir. Aynı zamanda bence, bir açıklamayı da hak etmektedir. Bu yorum, yaşam değiştiren bir olaya verilen doğal bir tepkidir; ilk bakış sezgisini ve imana verilen temiz bir yanıtı beraberinde taşır.

İfade, kulağa yalın geldiği gibi, bazı derin kavramları da içermektedir. O zaman bu ifadeyi daha yakından inceleyelim.

İlk sözcük önemlidir. Nişanlım “Şimdi” demişti. Şimdi sözcüğü, şimdiki zamanı anlatır. Burada açıkça ifade edilen şey, şimdi sözcüğünün daha önce olmuş olanlara tamamen zıt olmasıdır. Şimdi sözcüğü, sonradan olmayan yeni bir şeye dikkat çekmektedir.

Nişanlım bu ifadeyi dile getirirken, geçmişte Kutsal Ruh hakkında bir şeyler duymuş olduğunu belirtiyordu. Kilisede Kutsal Ruh’tan bahsediliyordu. Üçlü birlik kuralı olan “Baba, Oğul ve Kutsal Ruh adıyla” ifadesi, düğünlerde, vaftizin ve Rab’bin Sofrasının kutsama sözlerinde, bereket dualarında ve papazın duasının kapanış sözlerinde sıklıkla duyuluyordu.

Ancak, Kutsal Ruh sözcükleri, nişanlımın kilise hayatında, sadece Rab’bin Sofrası’nın anlaşılamayan, soyut bir kısmını ifade ediyordu. Üçlü Birliğin Üçüncü Kişiliği’nin adı veya namı, nişanlım için somut bir anlam taşımıyordu.

Biliyorum sözcüğü ise, bir şeyin tanınmaya başladığını işaret ediyordu. Ani bir uyanış, önceden soyutlama yüzünden üstü örtülü olan bir şeyin aniden farkına varılması meydana gelmişti: Nişanlım, “Şimdi... biliyorum” demişti.

Vesta (nişanlım), “biliyorum” derken, yeni bir tür bilgi edindiğini itiraf ediyordu. Tekrar söylüyorum, nişanlım Kutsal Ruh hakkında ilk defa bir şeyler duyuyor değildi. Bu kavrama aşinaydı. Kateşizm sınavlarına girmişti. Kutsal Ruh’un hakkında biraz bilgiye sahipti.

“Şimdi... biliyorum” ifadesi, yeni bir tür bilgiyi, yani kuru bilgiyi aşan, kişisel ve deneyimsel türden bir bilgiyi anlatır.

Bu ifade, ruhsal bir uyanış üzerine Pavlus’un verdiği öğretişi hatırlatmaktadır. Pavlus, Korintliler’e şöyle sesleniyor:

Yazılmış olduğu gibi, “Tanrı’nın, kendisini sevenler için hazırladıklarını hiçbir göz görmedi, hiçbir kulak duymadı, hiçbir insan yüreği kavramadı.” Oysa Tanrı Ruh aracılığıyla bunları bize açıkladı. Çünkü Ruh her şeyi, Tanrı’nın derin düşüncelerini bile araştırır. İnsanın düşüncelerini, insanın içindeki ruhundan başka kim bilebilir? Bunun gibi, Tanrı’nın düşüncelerini de Tanrı’nın Ruhu’ndan başkası bilemez. Tanrı’nın bize lütfettiklerini bilelim diye, bu dünyanın ruhunu değil, Tanrı’dan gelen Ruh’u aldık. Ruhsal kişilere ruhsal gerçekleri açıklarken, Tanrı’nın lütfettiklerini insan bilgeliğinin öğrettiği sözlerle değil, Ruh’un öğrettiği sözlerle bildiririz. Doğal kişi, Tanrı’nın Ruhuyla ilgili gerçekleri kabul etmez. Çünkü bunlar ona saçma gelir, ruhça değerlendirildikleri için bunları anlayamaz. (1.Korintliler 2:9-14)

Bu metin, Kutsal Ruh anlayışımız için o kadar önemlidir ki, daha iyi açıklamak için bu bölüme daha sonra döneceğiz. Bununla birlikte şu anda, Pavlus’un bizim için “doğal” olmayan bir tür ruhsal değerlendirmeden bahsetmesi dikkatimizi çekiyor. Yani, günaha düşmüş insan durumumuzla bizler, Tanrı’nın gerçeklerini kabul etme yeteneğinden yoksunuz. Aslında Pavlus, üzerine basa basa şunu söylemektedir: “Doğal kişi...bunları anlayamaz.”

Ruhsal olmayan kişinin ruhsal gerçekleri görmesi imkansızdır. Bizler doğamız itibarıyla ruhsal kişiler değiliz. Bir kişi, Tanrı’nın Ruh’u tarafından ruhsal gerçeklere karşı diriltilmediği sürece ruhsal gerçekleri göremez. Bizim, ruhsal gerçekleri değerlendirmemizi sağlayan şey, Ruh’un yeniden doğmamızı, ruhsal olarak yeniden doğmamızı sağlamasıdır.

Vesta, “Şimdi...biliyorum” derken, bilinçli – ya da bilinçsiz – bir şekilde, yeni ruhsal durumuna, yani iman edişine tanıklık ediyordu.

“Şimdi Kutsal Ruh’un kim olduğunu biliyorum.”

Vesta’nın “Şimdi Kutsal Ruh’un ne olduğunu biliyorum” dememiş olması da önemlidir. Vesta, Kutsal Ruh’un kim olduğunu biliyordu. Vesta’nın, Kutsal Ruh olan Tanrı hakkında yaşamında fark ettiği ilk şey, Kutsal Ruh’un, kişisel varlığıydı.

Kutsal Kitap, Kutsal Ruh’u cansız bir varlık olan “o” (soyut bir kuvvet, güç veya gerçek) olarak değil, kişiliği olan “O” olarak açıklar. Kutsal Ruh bir kişidir. Kişilik akıl, irade ve şahsiyet içerir. Bir kişi, amaç ile hareket eder. Hiçbir soyut güç, “istemiyle” bir şey yapamaz. İyi veya kötü amaçlar, kişisel varlıkların gücüyle sınırlıdır.

KUTSAL KİTAP, KUTSAL RUH İÇİN KİŞİ ZAMİRLERİNİ KULLANIR
Kişilerden bahsederken ben, sen, o gibi kelimeler kullanırız. Bu kelimelerin tabi ki de, kişiliği olmayan nesneler veya şeyler için de kullanıldığı durumlar vardır. Gemiler, arabalar veya kilise için cinsiyet belirten terimler kullanırız. Genelde bu kullanım, kolayca anlaşılabilen şekillerde olur. Kişileştirme, şiirsel anlatımlar için de yararlı bir araçtır.

Bununla birlikte Kutsal Yazılar, Kutsal Ruh için kişi zamirleri kullanırken, bu zamirleri şiirsel metinlerde değil, öyküsel ve öğretici metinlerde kullanır. Elçilerin İşleri 13:2’de şöyle okumaktayız:

Bunlar Rab’be tapınıp oruç tutarlarken Kutsal Ruh kendilerine şöyle dedi: “Barnaba’yla Saul’u, kendilerini çağırmış olduğum görev için bana ayırın.”

Burada kullanılan bana sözcüğünün Kutsal Ruh’u temsil etmesi dikkatimizi çekmektedir. Aynı zamanda bu metinde, Kutsal Ruh’un konuşup akıllı ve amaca yönelik bir yönlendirmede bulunması da dikkatimizden kaçmıyor. Buna benzer bir durumu Yuhanna 15:26’da görüyoruz:

“Baba’dan size göndereceğim Yardımcı, yani Baba’dan çıkan Gerçeğin Ruhu geldiği zaman, bana tanıklık edecek.”

Bu bölümde İsa, Kutsal Ruh’tan bir kişi olarak bahsetmektedir. Bazı bilginler, bu metindeki Yardımcı kelimesinin Grekçesi’nde, erkek cinsiyetinden bahsetmediğini ve dilbilgisi kurallarına göre zamir ile ismin cinsiyet konusunda birbirine uyum sağlaması gerektiğini söyleyebilir. Bunun yanında, cümlenin ortasında, Kutsal Ruh için nötr bir cinsiyet kullanan bir yan cümlecik de vardır (“yani Baba’dan çıkan Gerçeğin Ruhu...”). İngilizce metinde bu ifadenin hemen ardından He kelimesi gelmektedir. Eğer yazar, Kutsal Ruh’un, kişisel olmayan, nötr bir kuvvet olarak düşünülmesi gerektiğini kastetmiş olsaydı, erkekler için kullanılan He zamirini, nötr bir isimle böylesine yan yana kullanmaya gerek duymazdı.

Bu durum, Yuhanna 15’te açık değilse bile, Yuhanna 16:13’te cam gibi nettir:
Ne var ki O, yani Gerçeğin Ruhu gelince, sizi tüm gerçeğe yöneltecek. Çünkü kendiliğinden konuşmayacak, yalnız duyduklarını söyleyecek ve gelecekte olacakları size bildirecek.

Bu bölümde, dilbilgisi açısından kişi zamiri kullanılmasına gerek duyulmasa da, İsa bu öğretici metinde, Kutsal Ruh’un bir kişi olduğunu belirtmek istemektedir.

BİZLER, KUTSAL RUH İLE KİŞİSEL BİR İLİŞKİYE ÇAĞRILIYORUZ
Kutsal Yazılar bizi, Kutsal Ruh’a “iman etmeye” çağırmaktadır. Bizler Baba’nın ve Oğul’un adıyla olduğu gibi Kutsal Ruh’un adıyla da vaftiz edilmekteyiz. Kutsal Ruh, bir dua hedefidir. İmanlılar, dua ederken “nesnelere” hitap etmemelidirler. Böyle bir hareket, bir putperest eylemidir. Bizim sadece, kişisel olan Tanrı’ya hitap etmemiz gerekir.

Pavlus’un Yeni Antlaşma’daki bereket sözü, Kutsal Ruh’un paydaşlığı ve kardeşliğini içermektedir:

Rab İsa Mesih’in lütfu, Tanrı’nın sevgisi ve Kutsal Ruh’un paydaşlığı hepinizle birlikte olsun. (2.Korintliler 13:14)

Yeni Antlaşma bize, Kutsal Ruh’a karşı günah işlememizi, Kutsal Ruh’a karşı direnmememizi ve Kutsal Ruh’u kederlendirmemizi öğütlemektedir. Kutsal Ruh, kendisini hoşnut edebileceğimiz veya gücendirebileceğimiz, sevebilen veya sevilebilen ve de kendisiyle kişisel bir kardeşliğe sahip olabileceğimiz bir kişi olarak anlatılmaktadır.

KUTSAL RUH KİŞİSEL GÖREVLER SERGİLER
Kutsal Ruh, bizimle bir kişi olarak ilişki kurar. Bizlere ve bizler için, genelde kişisel çalışmalarla alakalı olduğumuz şeyleri yapar. Bizlere öğretir. Bizi teselli eder. Bize rehberlik eder. Bizi teşvik eder.

Bu işler bazen, kişiliği olmayan nesneler tarafından da yapılabilir. Yıldızlar, gemicilere “rehberlik” eder. Güzel bir gün batımı seyrederek rahatlayabiliriz. Ancak bu tür bir rahatlık, bilinçli veya bilinçsiz olarak, “bu günbatımının ardında bu günbatımının Kişisel Ressamı vardır” şeklinde düşünmeye dayalı bir seyirden türemiştir. Bizler, doğal nesneleri inceleyerek bir şeyler “öğrenebiliriz” ancak bu yalnızca benzetme yöntemiyle olur.

Kutsal Ruh’un teselli etme, rehber olma, öğretme...vb. yöntemleri, kişisel bir yolla olur. Kutsal Kitap, Kutsal Ruh bu görevleri yaparken, Kutsal Ruh’un işleyişinin akıl, irade, duygu ve güç içerdiğini söyler. Kutsal Ruh araştırır, seçer, açıklar ve öğüt verir. Yıldızlar ve günbatımı bu şekilde davranmazlar.

Özetle şu sonuca varıyoruz, Eğer Kutsal Ruh sevilebiliyor, tapınılabiliyor, gücendirilebiliyor, kederlendirilebiliyor veya O’na karşı günah işlenebiliyorsa, Kutsal Ruh’un bir kişi olması gerekir.

Fakat geride hala şu soru kalmaktadır: Kutsal Ruh farklı bir kişi midir? Baba Tanrı’dan ve Oğul Tanrı’dan ayırt edilebilen bir kişiliğe mi sahiptir? Kutsal Kitap’ın Kutsal Ruh için söylediği tüm kişisel nitelikler, Baba’nın kişiliği için de gerçekten geçerli midir? Kutsal Ruh, Baba’nın sadece bir görünümü müdür?

Bu sorular, doğrudan, bizim Tanrı’yı nasıl düşünmemiz gerektiği sorununu ortaya çıkarır. Bir Tanrı’ya mı yoksa üç Tanrı’ya mı inanıyoruz? Kutsal Ruh’u ayrı bir kişilik olarak düşünmeye başladığımız an, zor bir kavram olan Üçlü Birlik gizemi davetsiz bir şekilde düşüncemize girer. Kutsal Ruh’un sadece bir kişilik olmadığı; tanrısal bir kişilik olduğu; Tanrı olduğu, kilisenin geleneksel inancıdır.

Kutsal Ruh olan Tanrı’yı Bilmeyen kişi, Tanrı’yı hiç bilemez. -Thomas Arnold